Gluten duyarlılığı



Gluten duyarlılığı
29 Ağustos 2014 tarihinde eklendi, 2.325 kez okundu.

Sitemiz diyetisyenlerinden Taylan Kümeli, glutenin ne olduğu ve glutensiz beslenme yollarının neler olduğunu okuyucularına anlattı.

Glutenin hangi besinlerde olduğunu ve çölyak hastalarının glutensiz beslenmek zorunda olduklarını biliyor muydunuz?  Ekmek, bira, makarna, bulgur gibi günlük tükettiğimiz birçok gıdanın içinde bulunan gluten sağlığımızı nasıl etkiliyor?

Gluten Sizin İçin Sinsi Bir Düşman mı? Yağ, şeker ya da tuz gibi sabıkalı gıdaların yanı sıra beslenme konusundaki sıkıntıların bir faili de “glutendir”

Market raflarında “glutensiz” başlığı taşıyan ürünleri ne yazık ki, “diyabet” ürünleri kadar yaygın göremiyoruz. Fakat, Türkiye’de gluten intoleransı olarak bildiğimiz glutene duyarlılık o kadar yaygın ki…
Peki gluten nedir?
gluten, buğday, arpa gibi genellikle ekmek, bira, makarna, ekmek, bulgur ve bir çok işlenmiş gıdada bulunan bir tür proteindir.
Nüfusun %1 kadarı (yani 100 kişiden biri) gluten tüketimine bağlı çölyak hastalığından ötürü glutensiz beslenmek zorundadırlar. Çölyak hastalığını, bağırsakların yukarıda kısaca bahsedilen gıdalardan aldığı gluteni sindirip ememesinden kaynaklanan bir dizi reaksiyondur. Çölyaklılar bu reaksiyonu “1 parça ekmek yemek 1 bardak çamaşır suyu içmek gibidir” diye özetliyorlar.

Çölyak hastaları bu yüzden glutensiz gıdalar tüketmek zorundadırlar. Buğday, arpa türlerinden uzak durmak onları pirinç ve pirinçten elde edilmiş gıdalara yaklaştırır, mısır, patates, nohut unları ve nişastaları onların karbonhidrat kaynakları haline gelir.
gluten duyarlılığının, yani Çölyak hastalığının temeli olan sıkıntının temelini araştırmacılar diyare (ishal) ya da kabızlık, şiddetli karın ağrısı, baş ağrısı, şiddetli yorgunluk ya da hiperaktivite bozukluğu olarak belirtmektedirler.
gluten içeren besinlerin verdiği fiziksel zararı ikiye katlayan bir durum da “gluten duyarlılığı” olan bir insanın psiklolojik yapısıdır. Yani kişi, tükettiği gıdadaki glutenin kendisine zarar vereceğine inandığında göstereceği reaksiyon şiddetlenmektedir. Bu anlamda, gluten intoleransı ya da Çölyak hastalıklarının kökeninde stres bozukluklarının yer alabileceği tezi de ortaya çıkmış oluyor.
gluten intoleransının kötü seyretmesine neden olan diğer bir etken de çevreden geliyor. Bu çevresel faktörler, durumun ciddiyetini kavrayamamaktan “birazcık yesen ne olur sanki” düşüncesinden ortaya çıkıyor. Çünkü gluten, en temel besin maddelerinin içinde yer alan bir protein türü… Ekmek ve makarna gibi gıdaların tüketilmemesi gerçekten çok zor bir diyetlilik sürecini beraberinde getirdiği için kişilerin, bilinçlenmemişlerse eğer Çölyak hastasına ya da gluten intoleransı olan kişilere karşı yaklaşımı tehlikeli olabiliyor.

Yazının en başında da belirtildiği gibi, bu bilinçsiz tavırların arz-talep düzeyinde de olduğunu görebiliyoruz. Market raflarında diyabet hastalarına uygun besinleri ve ürünleri kolaylıkla ve bütçeye uygun olarak bulabilirken; gluten diyetine uygun besinlerin nadiren bulunabilmesi, zor ulaşılması ve mali olarak çok yüksek oluşu, Çölyak hastalarının yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.
glutensiz Beslenmenin Yolları
Yoklukların insanlara yaratıcı olmayı öğrettiği gerçeğinden yola çıkarak diyebiliriz ki, klasik tarifleri glutensiz ürünlerle denemek; söz gelimi tam buğday unu kullanılan bir tarifte patates-mısır ve pirinç unu karışımını kullanarak karbonhidrat ihtiyacını karşılamak mümkün olabiliyor.
glutensiz Beslenme Yolları

1) Gücünüzü sebzelerden alın,

2) gluten içeren tarifleri glutensiz olarak yeniden yorumlayın

3) Raflarda “mısır cipsi” ya da “mısır ekmeği” şeklinde satılan gıdalara dikkat edin. Çünkü içeriğindeki eser miktarda buğday nişastası ya da unu sizi sıkıntıya sokabilir.

4) Çölyak cemiyetlerini ve önerilerini takip edin.

5) Etiket okuyun…

6) Çoğu gluten intoleransı yaşayan kişinin süt sindiriminde de sorun vardır, sütteki şekeri yani laktazı sindiremezler… Bu yüzden laktozsuz süt kullanın…

7) Pirinç makarnası, pirinç unu, mısır unu, patates unu, pirinç/patates ve mısır nişastası gibi glutensiz olarak bilinen ürünlerin yanı sıra kara buğdaydan da faydalanabilirsiniz.

8) Sık sık tahlil yaptırarak durumunuzu seyredin.

9) Katkı maddeli yapay besinlere, örneğin hazır çorbalara, bulyonlara dikkat edin.

10) Beslenme kalitenizi yükseltmenin sizin elinizde olduğunu unutmayın.
*** gluten intoleransı ve Çölyak, doğuştan gelen bir hastalık değildir. İnsanın dünyaya geldiği ilk günlerde açığa çıkabileceği gibi hayatının her hangi bir evresinde de ortaya çıkabilir.
*** Yukarıda bahsettiğimiz sıkıntıları düşük şiddette de olsa yaşıyor ve uğraşlarınıza rağmen kilonuzla ilgili sorunlarla da ilaveten boğuşuyorsanız lütfen gluten intolerans testi yaptırınız.

Taylan Kümeli
Beslenme ve Diyet Uzmanı

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git