Tip 2 Diyabet ve Egzersiz

Spor bir yaşam biçimi şüphesiz, fakat egzersize ihtiyaç duyan biyolojik yani hormonel düzeyde problem yaşayan bireylerimizde bulunmakta. Bu seferki konumuzu diyabetli hastalarda egzersiz ilişkisine yönetlmek istiyorum.

Bir miktar insülin salgılaması olan kişilerde tam bir glisemik kontrol için eksojen yani dışarıdan insülin gerekmektedir. Bu tip kişiler eksojen insülinsiz hayatlarını sürdürebilirler. Aşırı beta hücre yani Pankreasın Langerhans adacıklarında bulunan ve insülin üreten hücreler harabiyeti olan kişilerde yaşamlarını devam ettirmek için eksojen insülin yani dışarıdan insülin gerekmektedir.

İnsülin kullanan diyabetik kişilerde egzersize yanıt çeşitli etkenlere bağlı olmaktadır. Oksojen yani dışarıdan insülin ile düzgün bir kontrol ve takip gerekmektedir. Egzersiz öncesi yetersiz insülin düzeyi kaslara glikozun taşınmasını engeller ve enerji substratı olarak glikoz düzeyi sınırlanır.

Hipoglisemi sadece egzersiz anında oluşmaz. Egzersizden 4 – 6 saat sonrasında da ortaya çıkabilir. Bu cevapları önlemek için diyabetikler insülin dozajını azaltmalı veya karbonhidrat alımını egzersizden önce ve sonrasında arttırmalıdır. İnsülin alan bireyler, egzersiz öncesi kan glikoz oranları yaklaşık 100 mg/dL ‘nin aşağısında ise egzersiz yada aktivite öncesi 20 – 30 gr ilave karbonhidrat alabilirler. Hipoglisemik reaksiyonlar şu tip önlemlerle risk faktörü azaltılabilir.

Egzersiz öncesi , egzersiz sırasında ve sonrasında kan glikozu ölçülür.

İnsülin seviyesinin yüksek olduğu zamanlarda egzersiz yapılmamalıdır.

Planlanmamış bir aktivite yada egzersiz öncesi 20 ile 30 gr karbonhidrat alınır, egzersizden sonrada insülin alımı azaltılmalıdır.

Egzersiz planlı ise kişinin deneyimi arttıkça egzersizin süresi ve şiddetine göre, egzersiz öncesi ve sonrası insülin dozajı düşürülebilir.Azaltma ,günlük gereksinimin yaklaşık %50 - %90’ı kadar olabilir.


Egzersiz esnasında ,hızlı emilen karbonhidratlar tüketilebilir

Egzersiz sonrası karbonhidrattan zengin , ekstra yiyecekler gerekir

Hipoglisemik semptomlar hakkında bilgi sahibi olmak gerekir

Egzersiz mutlaka bir partner ile yapılmalıdır


Egzersiz Öncesi
Aktivite yada egzersizin süresi şiddeti yoğunluğu ve enerji harcaması kestirilir.

İyi gözetimde olan diyabetiklerde güvenli 30 il3 45 dakika egzersiz yapılabilir.

Yemek öncesi 60 – 130 mg /dl, yemekten sonra 1 saat sonra 140 – 180 mg/dl , 2 saat sonra 120 mg/dl kan şekerine sahip olanları iyi kontrollü olarak tanımlanır.

Egzersizden 3 saat önce yemek yenir

İnsülin enjeksiyonu kol bacaklardan sakınılmalı karın bölgesine yapılmalıdır.

İnsülin pik seviyesinde egzersizden kaçınılmalıdır

Egzersiz öncesi kan glikozu kontrol edilmelidir. 100 mg/dl den düşükse egzersiz öncesi hafif yemek , 100 -200 mg / dl da ise egzersize başlanır, 250 mg / dl den yüksek ise üriner ketonlar kontrol edilmelidir. Kontrol sonrasında kan glikozu 250 – 300 mg/dl üriner ketonlar negatif ise egzersize devam pozitif ise insülin alınır, ketonlar negatif oluncaya kadar egzersiz yada aktivite yapılmaz

Egzersiz Sırasında

·Uzun süren aktiviteler sırasında her 30 dakikada hızlı emilen karbonhidrat veya meyve suları alınmalıdır.
·Egzerize başlamadan önce 1- 2 bardak su içilir. Her 10 – 15 dakikada 1 bardak su alınır.
·Uzun süreli egzersizler de kan glikozu kontrol edilir.

Egzersiz Sonrasında

·Kan glikozu kontrol edilmelidir.
·Egzersizden 12 – 24 saat sonra kalori alımı arttırılır.
·Egzersiz sonrası belirtilerin bilincinde olmak gerekir.

Amerikan Spor Hekimliği Koleji ( ACSM ) ve Amerikan diyabet derneği ( ADA ) şu tavsiyelerde bulunmakta;

Egzersiz Tipi : aerobik
Egzersiz Sıklığı : Haftada 3 – 5 kez
Egzersiz Süresi : 20 – 60 dakika
Egzersiz Şiddeti: Maksimal aerobik kapasitenin %50 – 75

Levent İNCE
Uzman Spor Eğitmeni