Kahveyi doğru içiyor musunuz?

Çay milli içeceğimiz olsa da kahve de kırk yıl hatırı vardır deyim olmaktan çıkıp, 21.yy’ın gündelik içeceği olmuştur. Değişen hayat standartları, yoğun çalışma saatleri kahve molalarını içeren bir çalışanlar kültürünün oluşması ve kahve endüstrisinin yeni ürünleri (instant kahveler, kafeinsiz kahveler ve özel aromalı çeşitleri) ile kahve altın çağını yaşamaktadır.

Birçok içecek arasında özellikle gençler arasında tüketimi oldukça yüksek olan kahvenin sağlığa faydaları ve zararları konusunda tartışmalar devam etmekle birlikte birçok araştırmaya konu olmuştur.

Yumurtaya yapılan haksız yasak benzeri kişilerin sağlık sorunları nedenleri ile kahve de çoğu zaman yasaklı listelerinde yer almaktadır. Örneğin tansiyonun mu yükseldi? Çarpıntı mı var? Uyuyamıyor musun? Hemen cevaplarında ‘’kahve içme’’ talimatları ile kahveden çekinir olmuşuz. İçeriğindeki kafeinin yüksek miktarda alınması ile yukarıda sayılan bir takım sağlık sorunlara neden olabileceği saptanmış iken sağlıklı beslenme önerilerinde her zaman ki ‘’porsiyon ve miktar kontrolü’’ ilkesinden yola çıkarak yeni bilgiler ile kahvenin de birçok yararını görebiliyoruz.

Kahve ve kafein

Kahvenin içinde ne var diye sorulunca cevap kaçınılmaz olarak ilk akla gelen kafeindir. Ancak bu cevap kahvenin içerisinde bulunan antioksidanlara karşı haksızlık olacaktır. Kafein dikkat üzerindeki olumlu etkisi dikkat çekici olması ile ön plandadır. Kafein her ne kadar kahve çekirdeğinin gerek miktar gerekse etki açısından en önemli bileşeniyse de kahve çekirdeği onlarca çeşit farklı kimyasal içerir. Kafein oranı çekirdekten çekirdeğe değişmekle birlikte genellikle kahve çekirdeğinin yüzde 1-2,5’lık kısmı kafein içerir. Önemli bir nokta da kafeinin en yaygın kullanılan aktif bileşen olmasıdır. Aşırı kullanım günlük 400 mg’ın üzerine çıkmaktır. Genel olarak kabul edilen miktar kilogram başına 4-5 mg kafein almaktır. Kafeinin kaynağı beslenmede sadece kahve olmamakla birlikte çay, kola ve kakao içerikli her türlü yiyecek veya içecek ile kafein alınabilir. Dolayısıyla günlük alım miktarı sadece kahve ile düşünülmemelidir.

İçeceklerin 100 ml ‘de kafein içerikleri

Cafe latte 35
Filtre kahve 47
Espresso 32
Hazır kahve 32
Kafeinsiz kahve 1
Siyah çay 23
Yeşil çay 20
Kola-diyet 16
Kola-normal 10
Sıcak çikolata 4

 

Kahve ve uyku

En bilinen etkisi ‘’uyku hassasiyeti ve uyku kaçırıcı’’ olarak bilinse de bu konuda çok fazla kanıt yoktur. Genelde araştırmalar sonucu özellikle kahve içmeye yeni başlayan kişilerde uyarıcılığının yüksek olmakla birlikte, düzenli kahve tüketimi olanlarda ise bu etkinin oldukça az olduğunu göstermektedir. Uykuya geçmede geciktirici ya da uyku kalitesini olumsuz etkilediğini düşünen kişilere bireysel farklılıklar da göz önünde bulundurularak önerilen özellikle geç saatlerde kahve içmelerini azaltmaları veya kesmeleridir.

Kahve ve diyet

İçerisine krema, şurup ve/veya şeker eklenen her türlü içecek gibi kahve de fazla kalori ile içilirse kilo aldırır. Kahve özünde kalori içermez. Ortalama 100 ml’lik bir kahve sadece 1 kalori vardır. Ancak içerisine 1 tatlı kaşığı çikolata sos ile 6 kalori, karamel sos ile ise 15 kalorinin, krema ile 45 kalori, şurup ile 20 kalori gibi bir ekleme ile anında kalorisinde ekleme yapılabiliyor. Eğer kişinin kolesterol yüksekliği, diyabet, obezite gibi rahatsızlıkları var ise şurup, krema, şeker eklenmemeli, sütlü kahvelerde ise az yağlı süt ile hazırlanması önerilmelidir.

İçeceklerin 100 ml ‘de kalori içerikleri

Cafe latte (yağlı süt) 60
Filtre kahve (sütsüz) 2
Espresso 1
Hazır kahve 3
Cappuçino (yağlı süt) 46
Mocha (yağlı süt-krema) 95
Macchiato (yağlı süt) 70
Frappuçino (yağlı süt-krema) 140

 

Peki Yeşil kahve?

Yeşil kahve çekirdeği özü içeren haplar son beş yılda popüler oldu. Çiğ ya da kavrulmamış kahve meyvesinin tohumlarından hazırlanan yeşil kahvenin, kahve çekirdeklerinin içindeki ‘’klorojenik asit’’ sayesinde kilo vermede etkili olduğu ileri sürülüyor. Bu maddenin karaciğerde şeker üretimini tahrik eden enzimi baskılayarak kilo vermeye yardımcı olduğu ileri sürülüyor, hatta bu nedenle tip 2 diyabet riskini bile azaltabileceği söyleniyor. Bu düşünceleri destekleyen ve desteklemeyen bilimsel çalışmalar var. Sayıları henüz ve yeterli olmadığı için kilo verme programlarında kilo almaya yol açan sorun çözümlenerek, kişiye özel beslenme düzeni ile aktif bir yaşam temposu önerilmelidir. Bu kriterler yerine getirilmediği takdirde besin destekleri, haplar, çaylar, kahveler ile kilo verdirmediği konusunda kişilere gerekli uyarılarda bulunulmalıdır. Genelde kahvenin içindeki kafeinini metabolizmayı hızlandırarak kilo vermeye yardımcı olduğu hep düşünülmekle birlikte kahvenin çekirdeğinin öğütülme şeklinden, kahvenin içilen zamanına kadar olan çeşitli faktörler ile değişebildiğini gösteren çalışmalar vardır. Bunun yerine kahve içindeki antioksidanların sağlığa faydaları ve fazla tüketiminin zararları göz önünde bulundurularak kahve tüketim miktarı ayarlanmalıdır.

Kahve ve gebelik, emziklilik

Yapılan birçok çalışmada günde 300 mg’dan fazla kafein alımının gebe kalma olasılığını azaltmak yerine geciktirdiği gösteriyor. Hamilelik düşünen bayanların içtikleri miktarını azaltmaları ile özellikle hamilelik döneminde günlük 200 mg kafeini geçmeyecek şekilde kahve içmeleri konusunda uyarılmalıdır. Emzirme dönemi için ise kafein süt ile bebeğe geçtiğinden, kafeinsiz kahvelerin kullanılması veya kahvenin tamamen kesilmesi önerilmektedir.

Sonuç olarak, kahve eğer kafein yüklemesi şeklinde içilmez ise sağlık ile ilgili olumsuz göstergeleri azalırken, faydaları artabiliyor. Farklı çalışmalarda tip 2 diyabet ile etkisine bakıldığında kafeinin içerisindeki klorojenik asitin olumlu etkileri ile görülme sıklığını azaltırken, küçük çapta yapılan bir araştırmada da günde 3 fincan kahvenin Alzheimer hastalığının gelişme riskini düşürdüğü saptanmış.

Kahve, içeriğindeki kafeinden ötürü ılımlı miktarları alındığı sürece, doğru ve sağlıklı kahve çeşidi ile her gün içilen milli içeceğimiz olabilecek özelliktedir.

DİĞER HABERLER

Müge Başer

Müge Başer

Beslenme ve Diyet Uzmanı

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir